Przedmioty realizowane na Podyplomowych studiach kwalifikacyjnych dla bibliotekarzy

Podstawy bibliologii (wykłady)

Teoria, historia i metodologia bibliologii, w której książka stanowi zarówno obiekt materialny jak i środek przekazu myśli ludzkiej. Wskazanie na teoretyczne podstawy praktycznej działalności instytucji książki. Związki bibliologii z innymi naukami humanistycznymi, społecznymi i ścisłymi.

Przedmiot kończy się egzaminem pisemnym.

Historia kultury książki ( wykłady)

Podstawowa wiedza o przemianach formy funkcji książki od starożytności do XXI w., ze wskazaniem wzajemnych zależności procesów jej wytwarzania, obiegu i użytkowania. Słuchacz otrzymuje zaliczenie z oceną. Podstawę stanowi referat na temat wybrany z przedstawionej na pierwszych zajęciach listy oraz udokumentowana obecność na wykładach.

Opracowanie formalne zbiorów ( wykłady i ćwiczenia laboratoryjne)

Unifikacja i normalizacja przepisów katalogowania w skali krajowej i międzynarodowej. Praktyczna nauka zasad opisu formalnego. Technika sporządzania opisów bibliograficznych (w postaci tradycyjnej i w formacie MARC 21). Zasady doboru i forma haseł. Tworzenie kartoteki haseł wzorcowych formalnych. Różnice w opracowaniu różnych typów dokumentów. Organizacja tradycyjnego (kartkowego) i komputerowego katalogu formalnego.
Słuchacz nabywa kompetencje w zakresie efektywnego wyszukiwania informacji bibliograficznej w bazach katalogowych; sprawnego posługiwania się fachową terminologią; tworzenia własnej bazy katalogowej. Zdobywa też umiejętność samodzielnego korzystania z norm i przepisów katalogowania; tworzenia opisów bibliograficznych i przyporządkowywania im odpowiednich haseł formalnych.
Zaliczenie z oceną na podstawie pisemnego kolokwium

Metodyka bibliograficzna (ćwiczenia)

Ogólne założenia dotyczące opracowania spisu bibliograficznego. Kryteria doboru dokumentów. Selekcja materiałów. Technika gromadzenia materiałów. Założenia dotyczące konstrukcji układu i szeregowania opisów. Odsyłacze i opisy wielokrotne. Aparat pomocniczy. Kompozycja spisu.
Zajęcia prowadzone są w formie praktycznych ćwiczeń zespołowych i indywidualnych, a słuchacze zdobywają praktyczne umiejętności sporządzania poprawnych metodycznie spisów bibliograficznych, odpowiadających potrzebom informacyjnym użytkowników i spełniających wymogi formalne.
Zaliczenie z oceną na podstawie przygotowanego zestawienia bibliograficznego w postaci kartoteki.

Internet w pracy bibliotekarza (wykłady i ćwiczenia laboratoryjne)

Informacyjna rola Internetu – źródła informacji bibliograficznych, biograficznych, faktograficznych, adresowych i innych, niezbędnych na wszystkich etapach pracy w bibliotece: od gromadzenia zbiorów poprzez ich opracowanie, udostępnianie i informację o zasobach. Na zajęciach laboratoryjnych słuchacz zdobywa umiejętności sprawnego wyszukiwania i nawigowania w zasobach Internetu. W efekcie umie wykorzystywać technologię informacyjną w pracy zawodowej, wyszukać informację, ocenić jej jakość i przydatność, dokonać selekcji z punktu widzenia potrzeb odbiorcy, zna pojęcia i zagadnienia związane ze współczesnymi systemami i zasobami informacyjnymi, zna różnorodne formy zasobów i usług informacyjnych dostępnych w Internecie, ze szczególnym uwzględnieniem zasobów naukowych, potrafi także zaprojektować prostą stronę WWW.
Zaliczenie na podstawie obecności i aktywności na zajęciach.

Heurystyka informacyjna (ćwiczenia laboratoryjne)

Procesy informacyjne, etapy wyszukiwania informacji. Automatyczne systemy informacyjno-wyszukiwawcze: budowa i efektywność. Deep/invisible web i jego zasoby. Poszukiwania: bibliograficzne i faktograficzne. Strategie wyszukiwania informacji; opracowanie i realizacja. Warunki powodzenia poszukiwań: zapytania informacyjne; budowa narzędzi informacyjnych i sposobów ich wykorzystania. Narzędzia wyszukiwania informacji: możliwości i ograniczenia – zakres; sposób prezentacji materiału /układ, język informacyjno-wyszukiwawczy/; aparat pomocniczy /indeksy/; forma rejestrowania publikacji; język publikacji; dobór publikacji; Poszukiwania w tradycyjnych i elektronicznych formach przekazu informacji, metody poszukiwań w bazach danych dostępnych online.
Zaliczenie na podstawie obecności oraz umiejętności w zakresie przeszukiwania baz bibliograficznych, opracowania strategii wyszukiwawczej, selekcji wyników, prezentacji wyszukanej informacji.

Źródła informacji (wykłady, konwersatoria i ćwiczenia laboratoryjne)

Pojęcie źródła informacji. Typologia. Bibliografia i jej przedmiot. Kryteria doboru dokumentów do spisu bibliograficznego. Podział bibliografii. Kompozycja spisu bibliograficznego. Typologia źródeł bezpośrednich, ich budowa, zawartość i przeznaczenie. Prezentacja polskich bibliografii narodowych bieżących i retrospektywnych, bibliografii bibliografii, bibliografii bibliologicznych i innych bibliografii specjalnych w wersji drukowanej oraz baz danych dostępnych w Internecie. Zajęcia obejmują również omówienie wartości informacyjnych encyklopedii ogólnych i specjalnych, słowników rzeczowych, słowników językowych, wydawnictw biograficznych, słowników geograficznych, wydawnictw adresowych w wersji drukowanej i elektronicznej. Słuchacz zdobywa umiejętności w zakresie doboru i wykorzystywania zasobu drukowanych i elektronicznych źródeł informacji, stosownie do potrzeb użytkowników bibliotek naukowych i publicznych.
Przedmiot kończy się egzaminem, obejmującym także wiedzę z przedmiotu: Języki informacyjno-wyszukiwawcze.

Biblioteka w przestrzeni lokalnej (konwersatorium)

Przedmiot wprowadza studenta w zagadnienia dotyczące funkcjonowania bibliotek w środowisku lokalnym, uświadamia potrzebę współpracy bibliotek z samorządem terytorialnym, instytucjami kultury organizacjami pozarządowymi, firmami, osobami prywatnymi, działającymi na rzecz społeczności lokalnej, pokazuje korzyści wynikające z kooperacji. Zapoznaje z metodami projektowanie partnerstwa lokalnego oraz metodami pracy na rzecz środowiska lokalnego.

Zarządzanie i organizacja biblioteki (wykłady)

Celem przedmiotu jest zapoznanie słuchaczy z teoretycznymi i praktycznymi podstawami działalności bibliotek. Uczestnicy studiów nabywają  umiejętności w zakresie lepszej organizacji pracy w bibliotece i sprawniejszego rozwiązywania bieżących problemów. Tematyka wykładów: Biblioteka i jej podstawowe funkcje. Ogólnokrajowa sieć biblioteczna. Współpraca bibliotek. Przechowywanie zbiorów, ich ochrona i konserwacja. Wyposażenie magazynów. Formy udostępniania zbiorów. Kierowanie działalnością biblioteki. Zasady organizacji pracy. Struktura organizacyjna biblioteki. Zawód bibliotekarza i jego etyka.
Przedmiot kończy się egzaminem, a swym zakresem obejmuje także wiedzę z przedmiotów: Budowa kolekcji, Organizacja działalności informacyjnej, Marketing w bibliotece.

Opracowanie rzeczowe zbiorów (wykłady, konwersatoria, ćwiczenia praktyczne)

Słuchacze otrzymują podstawową wiedzę na temat stosowanych systemów klasyfikacji biblioteczno-bibliograficznych oraz innych języków informacyjno-wyszukiwawczych. Nabywają też umiejętność samodzielnej klasyfikacji za pomocą UKD i indeksowania przy użyciu haseł przedmiotowych, słów kluczowych  i deskryptorów.
Tematyka zajęć: Klasyfikacje rzeczowe. Słownik UKD, słownictwo pomocnicze, rozbudowa równoległa, symbole rozwinięte i złożone. Metodyka klasyfikowania za pomocą UKD (wg identycznej zasady podziału i wg zbliżonych zasad). Indeksowanie współrzędne. Języki słów kluczowych. Języki deskryptorowe. Budowa tezaurusa. Tworzenie charakterystyk wyszukiwawczych i instrukcji wyszukiwawczych .
Podstawą zaliczenia z oceną jest obecność i aktywność na zajęciach oraz praca kontrolna. Wiedza z zakresu  języków informacyjno-wyszukiwawczych wchodzi w zakres egzaminu ze Źródeł informacji.

Biblioteki w społeczeństwie informacyjnym (wykłady)

Definicja społeczeństwa informacyjnego (SI), regulacje Unii Europejskiej w zakresie SI, narzędzia wdrażania SI, rola bibliotek.
Zaliczenie na podstawie obecności.

Organizacja działalności informacyjnej (wykłady, konwersatoria)

Podstawowe pojęcia związane z problematyką działalności informacyjnej, model podstawowych kompetencji pracownika służb informacyjnych, broker informacji, odtwarzanie bibliotecznych zasobów i usług w środowisku sieciowym (biblioteki cyfrowe, e-usługi informacyjne, bibliotekarskie katalogi tematyczne), biblioteki jako centra informacji o regionie (organizacja dostępu do informacji regionalnej; bibliograficzne i faktograficzne bazy danych; ośrodki informacji europejskiej, biznesowej, turystycznej itd.), organizacja dostępu do informacji naukowej (elektroniczne dostarczanie dokumentów, Open Access, licencjonowane bazy danych, bazy dorobku naukowego pracowników wyższych uczelni itd.), użytkownicy informacji (badania potrzeb informacyjnych, kształcenie kompetencji informacyjnych), ekologia informacji, nowe formy działalności informacyjnej. Słuchacz otrzymuje teoretyczne i praktyczne przygotowanie do świadczenia usług informacyjnych w różnych typach placówek bibliotecznych i informacyjnych.
Zaliczenie na podstawie obecności i aktywności na zajęciach.

Czytelnictwo i użytkowanie informacji (wykłady, konwersatoria)

Zajęcia obejmują podstawową problematykę teorii i praktyki procesów czytelniczych, omawiają aparaturę pojęciową i narzędzia poznawania tych procesów, przedstawiają uwarunkowania czytelnictwa w skali krajowej i międzynarodowej. Ćwiczenia mają na celu przygotowanie studentów do praktycznej pracy z czytelnikiem w różnych typach bibliotek. Nabyte umiejętności pomogą bibliotekarzowi pełnić rolę popularyzatora czytelnictwa i animatora kultury.
Zaliczenie na podstawie obecności i aktywności oraz omówienia przeprowadzonych przez słuchaczy sondażowych badań czytelnictwa na wybranych grupach respondentów.

Techniki komunikacyjne w bibliotece (konwersatoria)

Wykorzystanie wiedzy o procesach komunikacji społecznej w praktyce bibliotekarskiej oraz wypracowanie językowej sprawności sytuacyjnej studentów w relacjach z czytelnikami, współpracownikami i ze środowiskiem lokalnym. Wizerunek bibliotekarza. Komunikacja niewerbalna w bibliotece. Tematyka zajęć obejmuje: Przekazy werbalne. Komunikacja ustna (zasady prowadzenia komunikacji ustnej, umiejętność słuchania, bariery etc.; użytkownicy trudni – zajęcia warsztatowe; prezentacje ustne; komunikacja wewnętrzna). Komunikacja pisemna (komunikaty pisemne do użytkowników indywidualnych i grupowych; komunikaty instytucjonalne). Komunikacja z czytelnikami różnych typów bibliotek. Formy oddziaływania komunikatów wizualnych. PR – ocena wizerunku biblioteki w kontekście procesów komunikacyjnych. Zajęcia realizowane są w formie warsztatów. Słuchacze przeprowadzają również zewnętrzne obserwacje i badania form komunikacji w wybranych bibliotekach. Zaliczenie na podstawie obecności, aktywności i pracy pisemnej.

Marketing w bibliotece (wykłady, konwersatoria)

Słuchacze zapoznają się z problematyką dotyczącą marketingu w ujęciu ogólnym oraz w odniesieniu do organizacji non-profit (przede wszystkim bibliotek). Uczą się również budowania strategii marketingowej biblioteki, z uwzględnieniem narzędzi i metod wykorzystywanych w tego typu pracach, myślenia marketingowego oraz nabywają praktyczne umiejętności zastosowania teorii w praktyce, poprzez tworzenie planów marketingowych dla bibliotek różnego typu. Słuchacze przygotowują w zespołach plany marketingowe dla  bibliotek.
Zaliczenie na podstawie obecności, aktywności i przygotowanego projektu.

Zautomatyzowane systemy biblioteczne (wykłady, ćwiczenia laboratoryjne)

Przedmiot zapewnia orientację w ogólnych zasadach automatyzacji biblioteki, znajomość podstawowych cech systemów bibliotecznych. Słuchacze zapoznają się praktycznie z wybranymi systemami informacyjnymi.
Zaliczenie na podstawie obecności i aktywności w trakcie zajęć.

Współczesny rynek wydawniczy i księgarski (wykłady)

Charakterystyka współczesnego rynku książki, księgarstwo hurtowe i detaliczne, sprzedaż bezpośrednia, konsumenci na rynku,  źródła informacji o rynku książki.
Zaliczenie na podstawie obecności.